Aydın

Ege Bölgesi'nde bulunan Aydın, kuzeyde İzmir, kuzeydoğuda Manisa, doğuda Denizli, güneyde Muğla, batıda da Ege Denizi ile çevrilidir.

Aydın topraklarının büyük bölümü dağlık alanlardır. Kuzey kesimde doğal sınır oluştururcasına doğu-batı doğrultusunda uzanan Aydın Dağları'nın en yüksek noktası Aydın sınırlarının dışında kalmaktadır. Alçak düzlükler Aydın'ın özellikle orta ve batı kesimlerinde geniş alanlar kaplar. Aydın topraklarının sularını Büyük Menderes Irmağı toplar. Aydın doğal göl açısından zengindir. Aydın'da akdeniz iklimi görülür. Aydın'ın yıllık sıcaklık ortalaması 26° dir. Aydın'da Yazlar sıcak ve kurak,kışlar yağışlı ve ılık geçer.

Aydın ekonomisi büyük ölçüde tarıma dayalıdır. Aydın'da en çok yetiştirilen bitkisel ürünler zeytin, incir, pamuk, domates, patlıcan, karpuz, buğday, dolmalık biber ve mısırdır. Ayrıca Aydın'da azımsanamayacak miktarlarda mandalina, portakal, üzüm, arpa, patates, elma, pırsa ve lahana da yetiştirilir. Aydın'ın en önemli ürünü kuru incirin bir bölümü yurtdışına pazarlanır. Hem küçükbaş hem büyükbaş hayvancılık yapılan Aydın'da hayvancılık tarımsal etkinlikler arasında ikinci sıradadır.

Aydın ilindeki ekonomik etkinlikler arasında turizm önemli bir yer tutar. Aydın'ın en önemli turistik beldesi Kuşadası'dır. Doğal ve tarihi açıdan çok zengin olan Aydın ilinde bu değerlerin korunabilmesi adına bazı çalışmalar yapılmaktadır. Tarihsel yapı kalıntıları içinde turistik açıdan önem taşıyan başlıca ilkçağ kentleri ise Aphrodisias, Didyma, Miletos ve Pirene'dir. Sıkca doğal plajlara rastlanan il kıyılarında çok sayıda tesis bulunmaktadır. Aydın tralles antik kenti, zeus mağarası, Didim ve Kuşadası gibi turistik yerleriyle ünlü bir şehirdir. Her yıl binlerce turist Didim ve Kuşadası sahillerine yüzüp eğlenmeye ve antik şehirlerini dolaşmaya gelmektedir.

Aydın, MÖ 13.yy.da Batı Anadolu kıyılarına yayılan Thrakların ''Antheia'' üstüne kurdukları ''Tralleis'' antik kentidir. Bu kent, MÖ.26'da bir deprem sonucu yıkılmış, kentin onarımında büyük yardımı olan Augustus'tan ötürü bir süre ''Caesareia'' olarak da adlandırılmıştır. Selçuklu Döneminde ''Aydın Güzelhisarı'' olarak geçen kent, osmanlı Dönemindeyse ''Nefs-i Kaza-i Güzelhisar der Liva-i Aydın'' olarak adlandırılmış, 19. yy. dan günümüze değin adı Aydın olarak gelmiştir.

Yöredeki ilk yerleşim Kalkolitik Çağ'a değin uzanır. Anadolu'daki Hitit egemenliği süresince de yörede bu imparatorluğa bağlı kavimlerin yaşadığı sanılmaktadır. Hitit İmparatorluğu'nın yıkılması ve Dor akınları sonucunda Anadolu'ta gelen Karyalılar (MÖ 12.yy.) Aphrodisias ve Kindya kentlerini kurmuş, Alabanda ve Ahinde'yi onarmışlar, Frigler (MÖ 8yy.) ise Nysa ve Magnesia kentlerini kurmuş, Tralleis'i onarmışlardır. MÖ 7.yy.dan başlayarak Anadolu'nun Ege Kıyılarında gelişen Ion uygarlığı süresince yörede kurulan Miletos, Didyma, ve Priene gibi antik kentler çağın uygarlık merkezi olmuş, Thales, Anaksimandros ve Anaksimenes gibi düşünür ve tarihçilerle Hippodamos gibi mimarları yetiştirmişlerdir. MÖ 546'da başlayan Pers saldırısına değin Lidya siyasal egemenliği altında kalan yöre, bu dönemde yapılan ve Miletos'tan başlayarak Tralleis'ten Orta Anadolu'ya uzanan ünlü Kral Yolu nedeniyle önemli bir geçiş merkezi olmuştur.

Pers Döneminde toplumsal ve ekonomik sarsıntılarla kentler, tapınaklar ve sanat ürünleri yıkılmış yada yağmalanmıştır. MÖ 334'te Büyük İskender'in Persleri yenmesiyle başlayan Hellenistik Dönem, onun ölümünden sonra generalleri arasında başlayan paylaşım savaşlarıyla sürmüş, MÖ 281'deki Seleukos egemenliğiyle de son bulmuştur. Yaklaşık 100 yıl sonra Pergamon Krallığı topraklarına katılan Aydın yöresi, MÖ. 129'da Roma İmparatorluğu'na, 395'te imparatorluğun bölünmesiyle de Doğu Roma(Bizans) topraklarına bağlanmıştır. Hristiyanlığın büyük bir siyasal güce ulaştığı bu dönemde Anadolu patrikliğince yönetilmiş, Miletos ve priene piskoposluk merkezleri olmuşlardır. Selçuklular (1186), Menteşeoğulları (1288) ve Aydınoğullarının (1308-90) yönetiminde kalan Aydın ve yöresi, 1426'da Yıldırım beyazıt tarafından Osmanlı topraklarına katılmıştır. Sanat, felsefe, sosyal hizmetler, tarım ve mimaride parlak dönemlere tanık olan Aydın, Türk kültür varlıklarıyla da donatılmış, geçmiş dönemlerin tarihsel izleri korunarak günümüze değin taşınmıştır. 1. Dünya Savaşı sonunda işgal edildikten sonra, 7 Eylül 1922 tarihinde işgalden kurtarılmış, 1923 yılında da il olmuştur. aydın ilinin 16 ilçesi bulunmaktadır.